Chuyện về người MC nổi tiếng một thời

     
      Từ một lần đón hài cốt liệt sĩ
      Nguyễn Công Toại sinh năm 1954, quê thị trấn Tầm Vu, huyện Châu Thành, tỉnh Long An. Anh từng là “cây văn nghệ” ở Trường Trung học Châu Thành và Trường Cao đẳng Sư phạm Vĩnh Long. Miền Nam giải phóng, anh trở thành ca sĩ của Đoàn Văn công Long An. Đến năm 1987 anh về làm Trưởng phòng, Phó giám đốc, rồi Giám đốc Trung tâm Văn hóa -Thông tin (VHTT) tỉnh Long An. Năm  2005 anh về làm Chánh Văn phòng Sở VHTT&DL cho đến khi nghỉ hưu theo chế độ. Trang web của Hội Nhạc sĩ Việt Nam (anh là hội viên) giới thiệu về anh: Là một trong những gương mặt nòng cốt trong phong trào hoạt động âm nhạc của tỉnh Long An. Anh được tặng thưởng  Huy chương Vàng trong Liên hoan nghệ thuật toàn quốc khu vực Đồng bắng Sông Cửu Long do Bộ VHTT tổ chức năm 1991...
      Anh Công Toại cho biết, vào khoảng năm 2000, trong một buổi lễ long trọng đón hài cột liệt sĩ hi sinh ở chiến trường K về nước được tổ chức tại Cửa khẩu Quốc tế Bình Hiệp, lần đầu tiên anh nhận nhiệm vụ người dẫn chương trình và anh đã hoàn thành tốt công việc. Sau buổi lễ ấy, những người có trách nhiệm nhận ra ở anh có nhiều tố chất thích hợp cho công việc MC. Vậy là suốt mười mấy năm sau đó, dù ở cương vị nào, anh thường là người xuất hiện đầu tiên trong các chương trình quan trọng trong tỉnh với câu mở đầu: “Kính thưa các đồng chí lãnh đạo...”.
     MC, nghề dễ mà khó
     Anh Công Toại cho biết, anh chưa từng dự lớp đào tạo nào về nghề MC, khả năng có được là “thiển bẩm” và học ở các đồng nghiệp gần xa. Theo anh, nghề MC tuy dễ mà rất khó. Để giới thiệu một chương trình theo trình tự đã được ghi sẵn trên giấy, điều đó không khó đối với nhiều người. Nhưng dẫn chương trình sao cho “trơn tru”, không để xảy ra sai sót, nhanh chóng xử lý những tình huống phát sinh, điều đó mới khó hơn. Và khó nhất là làm sao để người MC thu hút khán giả, kéo họ tập trung vào chương trình, giúp họ cảm nhận sự thú vị của chương trình đang dự khán, đó mới là tài nghệ của MC.
     Để làm tốt công việc của một MC, anh Công Toại cho biết, cần phải có sự chuẩn bị kỹ càng. Tùy theo mức độ quan trọng của chương trình, anh dành từ vài mươi phút đến... vài ba ngày để chuẩn bị. Chỉ một cuộc hội nghị sơ kết ngành VHTT&DL tỉnh, anh cũng phải dành vài giờ để “nghiền ngẫm” chương trình, như: thành phần tham dự, những nhân vật chính, nội dung của chương trình... Anh cho biết, đứng dẫn chương trình trước hàng ngàn người, nếu không chuẩn bị kỹ tâm lý, những việc đơn giản cũng có thể trở thành phức tạp. Chỉ cần người MC bối rối một chút là cả buổi lễ bị ảnh hưởng. Chức vụ của các vị lãnh đạo phải viết thật rõ ràng, không được viết tắt những chữ như UBND, HĐND, thế kỷ XX... (mà phải là Úy ban Nhân dân, Hội đồng Nhân dân, thế kỷ 20...).
     Đối với những chương trình lớn, quan trọng, như Đại hội TDTT tỉnh, kỷ niệm ngày lễ lớn được truyền hình trực tiếp, áp lực đối với người dẫn chương trình rất lớn, đòi hỏi bản lĩnh của MC. Trong suốt mười mấy năm, hầu như không có một chương trình lớn nào của tỉnh Long An mà thiếu vắng giọng MC của Công Toại, đơn giản là vì không có ai khác dám đảm nhận công việc khó khăn này. Ngoài việc “nghiền ngẫm” nội dung chương trình, anh còn phải hướng dẫn trước việc “đi đứng” của những người lên phát biểu, rồi vị trí của người lên nhận bằng khen..., sao cho hợp lý, không để sân khấu bị “rối”. Anh là người hay nhậu, nhưng trước một chương trình lớn, anh không đụng đến bia rượu. “Cần phải giữ cho đầu óc thật tỉnh táo để xử trí mọi tình huống phát sinh”, anh tâm sự.
      
      Tác phẩm "Nghề trồng dưa ở Tân Trụ" của Công Toại.
      Giả từ sân khấu
      Trong suốt ngần ấy năm làm MC của hàng trăm chương trình lớn, chỉ một lần anh gặp sự cố. Đó là buổi lễ kỷ niệm Chiến thắng Vàm Nhựt Tảo được truyền hình trực tiếp. Đúng giờ, anh xuất hiện trên sân khấu và chương trình buổi lễ bắt đầu. Chiều hôm ấy trời mưa lớn, nên tối đến, đèn sân khấu vừa bật sáng, rầy bu vào rất nhiều. Mấy con rầy đã chui tọt vào miệng của MC Công Toại, gây ngứa nhột nơi cổ họng. Trong tình huống ấy, người gặp sự cố chỉ có thể khạc mạnh để tống rầy ra khỏi cổ hoặc uống nước để nuốt vào bụng, nhưng cả hai đều không tiện, vì đang trực tiếp truyền hình. Vậy là anh phải “vận công” để chịu đựng mấy con rầy, vừa cố gắng hoàn thành phần việc của mình, không để người xem phát hiện “sự cố”.
       Anh nhớ lại, lúc đương thời có đôi lần anh thử nhường vị trí MC cho đàn em ở những chương trình không thật sự quan trọng, những người trẻ tuổi, nhưng đều xảy ra sự cố. Một lần, cô MC duyên dáng giới thiệu “Bà... Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương” (viết tắt UBKT TU - Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy); lần khác lại giới thiệu “Mời ông... có đôi lời phát biểu” (theo đúng kịch bản phải là “Mời ông... phát biểu về ý nghĩa lịch sử của Chiến thắng Vàm Nhựt Tảo”). Những sai sót “lặt vặt” kiểu ấy bao giờ cũng làm cử tọa khó chịu, ít nhiều làm giảm sự trang trọng, giá trị của buổi lễ.
        Sau khi “giả từ sân khấu” (nghỉ hưu theo chế độ), anh còn tiếp tục đứng ở vị trí MC các chưng trình lớn của tỉnh thêm một thời gian, trước khi nhường “sân khấu” lại cho đàn em, đàn cháu. Đến lúc ấy, anh mới phát hiện mình có thêm năng khiếu nhiếp ảnh. Ban đầu chỉ theo anh em trong Chi hội Nhiếp ảnh đi đó đi đây tập tành chụp hình cho vui, về sau anh có ý thức học hỏi qua bạn bè và qua internet để hình chụp có tính nghệ thuật. Không mất nhiều thời gian để anh có được nhưng tác phẩm nhiếp ảnh chất lượng, được anh em trong giới đánh giá cao.
        Bây giờ anh đã bước qua tuổi “thất thập”, sức khỏe cũng giảm sút sau vài lần vào ra bệnh viện. Mỗi lần được dự khán trực tiếp hay xem ti vi các chương trình họp mặt, kỷ niệm của tỉnh, nhìn các đàn em làm nhiệm vụ MC mà anh từng gắn bó suốt thời gian dài, trong anh luôn dâng lên cảm giác vừa lo lắng, vừa hài lòng. Anh lo lỡ có sự cố xảy ra bất ngờ, các em cháu liệu có đủ bản lĩnh để xử lý, đối phó? Để rồi khi chương trình diễn ra trơn tru, kết thúc tốt đẹp, anh thở phào nhẹ nhõm, cảm giác hài lòng với những gì mà người MC đàn em đã làm thật tốt trên sân khấu!
    Ảnh 1: Nguyễn Công Toại.
    Ảnh 2: Nguyễn Công Toại trong vai trò MC.
    Ảnh 3: Một tác phẩm nhiếp ảnh của Công Toại.