Lên đảo

       Cuộc mưu sinh của những người hành nghề đánh bắt thuỷ sản, dân gian gọi là nghề “đâm hà bá”. Hiểm nguy, gian nan, nhiễu nhương. Một mình một ghe, chơi vơi giữa hồ, gặp phải giông bão, xoáy nước hiểm nguy khôn lường. Bởi lẽ nghiệp nó thế! Đũng quần còn ướt hũ trong bếp còn gạo nấu cơm, đũng quần khô hũ gạo cũng sạch bách. Đói! Nghèo đeo bám như vận trời đày phải thế. Bỏ nghề! Khó lắm. Bỏ nghề mới có cơ may thoát kiếp nạn. Bỏ! Phải bỏ.
       Bảy Hiểu bị suy nghĩ bỏ nghể chài lưới đeo bám riết. Ngày ngày chứng kiến cảnh nhà thiếu trước hụt sau, lần ăn từng bữa. Con đổ bệnh, không dám đưa đi khám bác sĩ. Vợ mặc rách, muốn mua chiếc áo mới, không dám mua, chỉ ước ao như trong giấc mơ thôi. Đêm nằm bên vợ mơ, giấc mơ không lạ, cứ lặp đi lặp lại hoài, anh ú ớ:
-Bỏ! Phải bỏ.
-Bỏ. Phải bỏ cái gì vậy anh?
-Ừ bỏ.
-Bỏ em. Bỏ con à?
-Ừ. Bỏ hết.
      Nghe chồng trả lời, chị ngồi bật dậy, ôm mặt khóc tấm tức:
-Chắc anh có người khác rồi. Người khác đẹp, giàu có nên anh bỏ em.
      Bảy Hiểu giật mình choàng tỉnh. Thấy vợ ngồi khóc tấm tức, anh xoay người ngồi dậy, đặt hai tay lên vai vợ, miệng ghé sát tai nàng âu yếm:
-Làm sao em khóc?
-Thì anh vừa nói bỏ em, bỏ hết mà- vừa nói nàng dùng tay gạt hai tay chồng ra khỏi vai mình.
-Ủa! Làm gì có chuyện ấy?
-Anh vừa nói xong, giờ lại chối là sao?
-Chắc anh nói mớ em à. Hà cớ gì anh lại bỏ em.
-Mớ! Nói ra miệng thành lời, em nghe rõ còn hỏi lại, anh trả lời y chang mà.
-Người mớ nói ra thành lời, nhưng không nhớ là đã nói gì. Chỉ là lời nói khi mằm mơ em à.
-Anh nói rành rẽ: “Bỏ. Bỏ hết”.
-À. À chắc anh nhắc lại ý tưởng. Ý tưởng vẫn đeo bám anh bấy lâu nay đó mà.
-Ý tưởng gì chứ?
-Anh có suy nghĩ mình bỏ nghề chài lưới, lên bờ kiếm sống. Nghĩ hoài, nghĩ rất lâu rồi nên mớ nói ra thành lời đó.
-Anh nói lên bờ. Mà bờ nào? Mình đâu có cục đất nào đâu mà lên. Lên bờ hồ thì có. Mà lên bờ hồ chỗ đâu ở, lấy gì ăn anh?
-Làm mướn em à. Anh biết, nhiều người ở trong xóm ven bờ hồ, họ chỉ sống bằng nghề làm mướn, nuôi cả nhà luôn.
-Còn nữa. Nhà đâu ở để trú mưa, che nắng?
-Thì mình vẫn ở căn chòi này, chỉ là bỏ nghề chài lưới thôi.
-Thế anh tính làm gì?
-Hằng ngày anh sẽ đi giẫy cỏ hay thu hoạch củ mì, trồng mì mướn. Lúc rảnh đi tìm sắt vụn bán ve chai. Ờ mà em biết không? Vùng này rất nhiều miểng bom đạn, phế liệu chiến tranh, anh đi đào trùn làm mồi câu, thấy có nhiều miểng bom đạn ở dưới đất. Chịu khó thu lượm, bán cho vựa ve chai cũng có thêm tiền.
-Vậy còn em?
-Em cứ ở nhà chăm con, vá lưới như xưa.
-Bỏ nghề chài lưới, còn đâu lưới mà vá víu.
-Anh sẽ nhận lưới bị rách của mấy người quen đem về cho em vá, nhận tiền công của họ. Lúc trước có mấy người có hỏi anh, em có vá lưới cho họ được không? Anh bảo họ lưới của nhà tui, vợ tui vá không hết, thời gian đâu vá lưới cho mấy ông. Nay mình vá thuê.
      Nghe chồng nói bùi tai, chị cười híc híc- Anh tính hay quá ha, làm như là dễ ăn lắm.
-Cái gì cũng phải thử sức em à. Cứ vậy đi, mai anh kêu người bán lưới, lấy ít tiền mua cây cuốc, con rựa, mua cho em bộ đồ mới, còn lại để dành lỡ anh chưa kiếm được việc làm còn có tiền mua gạo.
      Hai vợ chồng vừa chuyện trò vừa âu yếm nhau, bị đánh động bé Chiến Thắng tỉnh giấc ngồi dậy. Hai vợ chồng cùng cúi xuống, mỗi người hôn lên một bên má cu cậu. Cả ba người cùng cười rúc rích, sàn căn chòi phát ra tiếng kêu cót két, chú gà tre ngủ trên cành cây da tàn dù cất tiếng gáy ò ó o o o.
      Hôm sau, bảy Hiểu tìm đến nhà gặp tám Lụa. Tám Lụa có cả trăm mẫu đất bán ngập, chục mẫu đất không ngập trồng mì trên đảo. Anh xin tám Lụa, cho mình được vào đội công làm mướn. Qua trao đổi, biết bảy Hiểu là bộ đội xuất ngũ, nhìn sức vóc của chàng thanh niên, tám Lụa gật đầu đồng ý. Nhưng việc gì cũng phải thử thách, kết quả có được nhận làm“công ruột”hay chỉ làm từng ngày, còn tùy thuộc vào năng lực của tháng lao động đầu tiên.
       Ngày đầu tiên, bảy Hiểu cùng đội“công ruột”của tám Lụa, thu hoạch củ mì trên doi đất không ngập. Anh đầu công hỏi dồn:
     -Đã nhổ mì bao giờ chưa cha nội? Biết nhổ sao cho không đứt củ hôn? Vác được cần xé đầy củ lên xe hôn? Ừa! Mà ông chủ đã nhận, thì cứ làm xem sao.
      Ngày đầu tiên bỡ ngỡ, lúng túng, mệt nhoài, mồ hôi nhễ nhại, rồi cũng xong việc. Trưa về đến nhà, vừa đưa tay xuống nước rửa cho sạch, người như bị điện giật. Hai bàn tay rát rạt, những vết trầy xước bong da tứa máu đau điếng. Vợ dọn cơm, ngồi ăn xong không đứng lên như mọi bữa, anh nằm lăn ra sàn, lát sau đã ngáy khò khò. Chị ngồi xuống gần, nhẹ nhàng nâng bàn tay anh lên, giật mình tính hét lên mà kìm lại được. Lấy thau nước ấm nóng, cho vào ít hạt muối, dùng khăn nhúng nước nhẹ nhàng lau bàn tay cho chồng. Đau rát, làm anh giật mình choàng tỉnh:
-Em. Em làm cái gì vậy? Ui da. Đau quá, rát quá.
-Để em rửa nước muối, rồi xoa bóp cho, lát là khỏi đau rát hà.
-Cực cho em quá. Thôi để anh tự làm- Nói rồi ngồi dậy, hai tay nhúng cả vào thau nước, mặt nhăn nhó, miệng xuýt xoa.
-Đấy anh thấy không. Nhổ mì đâu phải dễ ăn.
-Ừ, bữa đầu tiên mà, ai chả bị thế này. Từ từ rồi sẽ quen, sẽ thành thạo, hai bàn tay sẽ nổi chai, không còn đau rát nữa em à.
      Bảy Hiểu ở trần, mệt mỏi ngủ li bì. Vợ để ý thấy, bờ vai bên phải của anh sưng vù, tím ngắt. Buổi tối, chị lấy chai dầu cù là thoa vào vết thương, bàn tay nhẹ nhàng chà bóp. Anh hé mắt xoay người nằm nghiêng, gác một cánh tay lên người vợ, chìm vào giấc ngủ. Trong mơ anh thấy ông chủ tám Lụa, ổng đi theo sát sạt bên mình, lúc phía sau lưng, khi bên phải, qua bên trái tay ổng chỉ, miệng ổng nói:
-Mi nhổ vậy đứt củ hết. Nhổ mì phải dùng thế, kết hợp với lực thì đỡ mệt. Đó! Đó lại đứt củ rồi, cuốc đâu moi lên. Mi làm vậy tao lỗ chết. Từ từ, làm lại.
     Nhổ củ mì từ đất lên xong, đến lượt từng người vác cần xé củ mì đầy nhóc, đi trên tấm ván bập bênh đổ củ mì vào thùng xe. Hai, ba cần xé đầu tiên anh tự nâng lên vai được, đến cần xé thứ tư thì đuối sức. Ông chủ tám Lụa lại xuất hiện, ông dùng một tay đỡ phụ cần xé củ mì lên vai anh, miệng ông nói sang sảng:
-Mi! Coi sức vóc trai tráng vậy mà yếu hều hà.
     Ông chủ đang nói thì một bà lão xuất hiện. Tóc bà bạc trắng như bông, tay chống gậy, chân đi hài. Bà đến gần sát bên, đưa bàn tay lên vỗ nhè nhẹ vào vai anh. Cảm giác êm ái lan toả khắp cơ thể. Bà nhỏ nhẹ: “Ráng lên con. Sức trai. Con có trí sẽ làm được mọi việc. Đừng nản, đừng sợ”. Anh quay lại tính nói lời cảm ơn, bà lão đã rời đi, chỉ còn gã đầu công. Gã nói như ra lệnh: “Lên đi chứ, sao còn đứng ỳ ra đó”. Anh vác cần xé đầy nhóc củ mì bước lên tấm ván cập kênh, phải gắng gượng lắm mới không bị té ngã.
      Hôm sau, đội công nhổ đám mì ở gần mí nước hồ. Gần cuối năm hồ tích đầy nước, những cơn gió làm cho mặt nước nhấp nhô như tấm lụa khổng lồ bay bay trong gió. Mọi người dàn hàng ngang bước vào rẫy mì, gã đầu công lên tiếng:
-Hai thằng nhổ hai bên bảy Hiểu, ráng lấn sang phụ cho ảnh cùng lên cho kịp.
-Phụ nhổ, có phụ tiền công không ông đầu?
-Ảnh lính mới, ông Tám mới nhận vào, muốn đòi thêm tiền thì gặp ổng mà đòi.
-Em nói cho vui hè anh đầu, hôm qua ông Tám cũng nói, tụi em phải phụ cho anh bảy Hiểu mà.
      Gần trưa, những cơn gió thổi từ hướng Bắc tới mạnh dần lên, mặt nước hồ nhấp nhô toả một màu bàng bạc, những con cù (lốc xoáy) quay mòng mòng trên mặt nước, có con chạy cả lên bờ cuốn theo cỏ rác, cát bụi bay mù mịt. Vùng đất bán ngập ven đảo, người dân trồng cây tràm tươi xanh mơn mởn, thân cây ngập sâu hơn mét nước đứng, ngọn cây cao hơn mặt nước hồ cũng gần cả mét. Cả một vùng ven đảo là một thảo nguyên tươi xanh, cành lá cây dập dìu trong gió, mơn man cùng sóng nước.
      Gió trời thổi ù ù, mỗi lúc thêm mạnh. Sóng nước bạc trắng, dâng cao nhấn chìm hết thảy thảm rừng tràm ven hồ, những con cù (xoáy) đua nhau chạy quấn quýt trên mặt nước. Xa xa ngoài khơi, một chiếc ghe như chiếc lá tre, đang cố sức bươn chải vượt sóng nước lao vào bờ. Mọi người có mặt nhìn chiếc ghe chao đảo, ai cũng thót tim, lo lắng. Khi mọi người trên bờ nhìn rõ, trên chiếc ghe có hai người, cả hai không ai bận áo phao. Chiếc ghe như cố sức tiến vào bờ, bất ngờ nó bị sóng dập, con cù ập tới chồm lên làm cho ghe lật úp. Mọi người trên bờ nhao cả lên, tiếng kêu la thảng thốt. Kêu la, cầu cứu thôi, chả biết làm sao?
      Một người mình trần chỉ bận chiếc quần xà lỏn, chân đất chạy như lao xuống mí nước. Nơi ấy có chiếc ghe tắc ráng. Anh ta lên ghe làm động tác nổ máy, điều khiển cho chiếc ghe tắc ráng vượt sóng lao vun vút ra khơi, lao tới nơi chiếc ghe bị nạn. Gió mạnh, sóng lớn cù xoáy liên tục, hai vật thể va chạm, chiếc ghe tắc ráng cũng lật nhào.
      Nhìn rõ hai người trên ghe bị sóng nhấm chìm, giờ lại thêm một mạng người nữa tự trong bờ lao ra để chịu chung số phận. Tiếng la, kêu cứu thất thanh, vô vọng. Tiếng khóc than sụt sùi của những chị phụ nữ trong đội công nhổ mì. Tiếng ai đó khản đặc:
-Ai? Ai là người ở trần chạy ghe tắc ráng ra đó chớ?
-Anh bảy, Bảy Hiểu.
-Bảy Hiểu, công mới nhập đội ta hôm qua.
-Sao ổng gan vậy ta?
-Ổng bộ đội xuất ngũ mà.
-Ờ há. Bộ đội có khác.
-Cầu xin trời, phật phù hộ cho họ thoát nạn…
      Lát sau. Ai đó, trong số người trên bờ la lên- Kìa! Kìa họ. Họ vào bờ rồi kìa.
      Mọi người có mặt đều nhào xuống mí nước, sóng nước làm cho quần áo ai cũng ướt sũng. Họ hùa nhau đỡ cả ba người lên bờ. Hai bàn tay bảy Hiểu nắm chặt cổ tay hai người, một trai một gái. Người con trai còn thoi thóp ngẩng đầu lên lại gục xuống, người con gái bất tỉnh. Bảy Hiểu lấy ống mủ đang ngậm trong miệng mình ra, anh làm động tác lật người con gái nằm ngửa trên thảm cỏ. Anh dang hai chân, quỳ xuống hai bên mình cô gái, bàn tay trái anh bịt mũi cô, tay phải đưa vào môi bóp cho miệng cô mở ra, anh cúi xuống đưa miệng mình vào sát miệng cô gái. Buông ra, dùng hai tay ấn mạnh vào ngực cô gái. Anh làm động tác ấy tới lần thứ ba người cô gái nhúc nhíc, cô nghiêng đầu qua bên phải, nước trong miệng từ từ chảy ra.
      Lúc này, mọi người mới tá hỏa nhận ra, hai người bị nạn là vợ chồng con gái ông chủ tám Lụa. Hai vợ chồng họ dùng ghe nhỏ đi kiểm tra rừng cây trồng trên đất bán ngập, không may gặp sóng to, gió xoáy lật ghe. Duyên nợ! Gặp nạn, gặp được qưới nhơn kịp thời cứu mạng.
       Chuyện một cựu binhndũng cảm cứu một lúc hai mạng người thoát đuối nước trong hồ Dầu Phước lan truyền. Chính quyền địa phương cử cán bộ đến khen thưởng, ông chủ tám Lụa cũng muốn tri ân người cứu mạng vợ chồng con gái cưng. Trong bữa tiệc ăn mừng tai qua nạn khỏi, tám Lụa ngỏ lời muốn trao tặng bảy Hiểu một số vật chất đáng kể. Bảy Hiểu nhã nhặn từ chối:
-Việc cứu người bị nạn là trách nhiệm công dân, tôi chỉ làm đúng bổn phận. Hơn nữa chính quyền cũng đã xác nhận và khen thưởng cho tôi rồi.
-Chú ơi! Chú phải nhận. Chú là người sinh ra con lần thứ hai, con coi chú như ba con vậy, chú đừng từ chối thành ý của ba con.
-Vợ con nói đúng đó chú à, vợ chồng con mang ơn cứu mạng của chú cả đời.
-Thôi được. Tôi đề nghị thế này. Ông Tám cho tôi mượn nửa công đất không ngập trên đảo để vợ chồng tôi cất nhà, một héc ta đất bán ngập để canh tác khoai mì. Khi nào tôi không sử dụng nữa, xin hoàn trả lại cho ông Tám, còn các vật chất khác tôi không nhận. À còn việc làm, xin ông Tám cho tôi vào đội công của ông.
-Việc làm thì chú em không phải lo, anh đã có dự tính rồi. Chú chỉ nhận đất cất nhà ở, đất canh tác thì hẻo cho chú quá. Thôi được, anh cho chú thím mượn lưng vốn để cất nhà, đầu tư sản xuất, khi nào có thì hoàn lại, anh không tính lời lãi.
      Mọi người có mặt nghe vậy cùng vỗ tay rôm rốp, anh đầu công đứng lên tuyên bố:
-Hôm nào anh Bảy cất nhà cả đội công đến phụ giúp, cả việc trồng khoai mì cả đội cũng giúp không lấy tiền công.
      Bảy Hiểu về chòi thông báo việc ông Tám cho mượn đất, mượn vốn. Nghe xong chị vợ mừng rơn đứng lên ôm chầm lấy chồng, nước mắt chị tự ên tuôn trào làm ướt vai áo anh.
      Gần tối, ông Tư cá chạch chèo ghe đến gốc cây da tàn dù, được bảy Hiều cho biết đã có người cho mượn đất cất nhà, đất trồng khoai mì, cả lưng vốn nữa. Ông chúc mừng hai vợ chồng rồi bảo:
-Thế thì phải ăn mừng, chú em làm mồi đi, có mớ cá chạch qua mang tới kìa, mần đi, chiên giòn chấm nước mắm me nhé. Để qua ghé hai Văn, kêu nó qua chung vui luôn thể, cũng lâu lâu không gặp nó, nhớ quá.
      Trời tối hẳn, màn đêm bao phủ mặt nước hồ bàng bạc, những ánh sao trời in xuống đáy nước lung linh. Ông Tư cùng hai Văn vừa bước chân từ ghe lên chòi, cơn gió bất chợt nổi lên, mái tranh căn chòi bay phần phật. Giữa hồ nước mênh mang một cột sáng lung linh như cột tháp ánh sáng chói loà từ mặt nước vươn lên trời xanh. Tháp ánh sáng vươn mãi lên cao, như đến chốn không cùng. Mọi người ngơ ngác không hiểu chuyện gì, hồi sau ông Tư cá chạch lên tiếng:
-Xoáy! Xoáy nước, hay còn gọi là vòi rồng. Trời hút nước dưới hồ, đem tưới cho vùng khô hạn.
-Tụi con chưa thấy như này bao giờ.
-Ở hồ này từ khi tích nước năm nào cũng có vòi rồng, chủ yếu xảy ra ban ngày, về đêm là hi hữu. Ai nhìn thấy vòi rồng về đêm, người ấy chắc ăn gặp may mắn.
-Sao về đêm vòi rồng lại phát sáng ông Tư?
-Nước phản chiếu ánh trăng sao, tôm cá bị hút theo nước cũng phát sáng. Đó! Đó những đốm sáng li ti trong cột nước sáng loà ấy là tôm cá bị vòi rồng cuốn theo dòng nước.
-Ông Tư nói đúng đó, hôm nay vợ chồng con rất may mắn, được ông tám Lụa cho mượn vốn, mượn đất, ít bữa nữa con đốn cây nhờ anh em trong đội công cất căn nhà tạm, từ từ rồi tính tiếp.
-Hôm nào khởi công chú cho anh chị hay nhé. Anh chị đến phụ một tay.
-Ừ! Cũng cho qua biết với. Qua cũng qua phụ được việc gì thì phụ.
-Dạ vâng! Con cảm ơn ông Tư, cảm ơn anh Hai.
      Ánh trăng vằng vặc toả ánh sáng lấp lánh xuống mặt nước hồ, người ở trên ghe chỉ còn nhận ra đáy hồ ở phía dưới chân mình, trên đầu là bầu trời xanh thăm thẳm. Giải Ngân hà chở vô số vì sao sáng lấp lánh như chảy đến miền vô tận.
                                  Ven hồ Dầu Tiếng, tháng 5.2025
                                                                  N.K.L