Thứ sáu - 30/10/2026 20:18
CHIẾC XE MÀU ĐỎ Truyện ngắn: ĐÀO PHẠM THÙY TRANG
Cuộc thi hoa hậu, hoa khôi gì đó mỗi năm trên thế giới này có đến cả chục mà người ta không có cuộc thi “Dâu thảo - vợ hiền” nhỉ? Nếu có, tôi sẽ xúi thím Út đi ứng tuyển, bảo đảm không đạt giải này cũng đạt giải kia cho bõ công mấy chục năm làm dâu làm vợ.
Mà thôi, trong khi chờ đợi người ta thành lập Ban tổ chức cuộc thi “Dâu thảo - vợ hiền” thì tôi về soạn lí lịch toàn phần của thím Út - thí sinh Nguyễn Thị Bình An nhé!
***
Hồi đó...
Khi một nhà có đám cưới, cả xóm đều vui mừng và “cực như voi”. Đàn ông, con trai thì lo lên chùa mượn cây, mượn tôn về dựng rạp; nhóm khác thì leo lên đọt dừa chặt tàu dừa xuống kết cổng hoa, kết rạp cưới, ra kênh, ra rạch bứt dây bồng bông về trang trí thêm cho cái rạp cưới đó sao cho đẹp nhứt, bắt mắt nhứt...
Đàn bà thì lo đi chợ, làm món ăn. Nào trứng vịt lộn bọc thịt bằm chiên giòn; nào ra-gu sườn ngon ơi là ngon; nào “cù lao trứng cút” luôn sôi sùng sục, lâu lâu gặp cục than nào đó văng “tách” những tia lửa thì các chị, các cô sẽ ré lên để... né lửa.
Bọn con gái mười ba, mười bảy thì chuyên canh món “bánh kẹp cốt dừa”, vì hồi đó đâu có nhiều bánh ở chợ để hễ nhà có đám tiệc là chạy a ra mua như bây giờ.
Mà các bàn tay con gái dù khéo hay không cũng phải phụ các chị, các dì đổ món “bánh kẹp cốt dừa” để đãi khách.
Bột gạo, bột mì, trứng gà, cốt dừa, mè đen, dầu phộng là những nguyên liệu không thể thiếu của món bánh kẹp thần thánh đó.
Pha bột như thế nào thì bọn con gái không cần biết, vì bà thợ chánh chỉ truyền nghề cho “đệ tử ruột” thôi. Còn lại cái dàn con gái phụ làm bánh thì cứ kiếm cái ghế ngồi, thêm một cái mâm và cái ly uống trà, vậy là đủ đồ nghề tập làm bánh rồi đó.
Hai, ba, bốn cái bếp than đỏ rực đó thì cũng là hai, ba, bốn cái khuôn bánh kẹp được đặt lên. Cái khuôn gồm hai miếng sắt tròn ở phần đầu; để giữ hai miếng sắt đó khít vào nhau thì sẽ có một con ốc kết dính lại. Tay cầm của khuôn bánh cũng là thanh sắt nhưng dài khoảng ba gang tay, kéo dài từ phần đầu khuôn ra.
Người thợ làm bánh phải giữ yên miếng sắt tròn phía dưới nằm trên bếp, một tay thì dở miếng sắt phía trên lên, rồi chan một muỗng bột vào lòng khuôn, nhanh tay hạ miếng sắt phía trên xuống. Sau đó, người thợ lại dở miếng sắt khuôn kế bên, tiếp tục chan bột vào...
Để cái bánh kẹp ấy chín không đầy một phút, nên người thợ phải nhanh tay trở khuôn, dở khuôn, chan bột, dích bánh thảy ra mâm...
Những cô gái phụ làm bánh kẹp sẽ nhanh tay cuốn cái bánh kẹp nóng hổi mà bà thợ vừa thảy ra đó, gấp cái hình tròn ấy làm tư đều nhau rồi đặt nhanh vào cái li uống trà, để im như vậy đến khi nguội là sẽ có cái bánh hình bông hoa bốn cánh!
Người khéo tay hơn sẽ cuốn cái bánh kẹp hình tròn dẹp lép đó thành hình dạng ống. Cuốn xong, họ vẫn để nó nằm yên trên mâm rồi dùng đôi đũa kẹp giữ nằm im để nguội mà định hình.
Bà thợ làm bánh kẹp cứ đổ bánh, dích bánh bỏ ra mâm, bọn con gái cứ phải chịu nóng cuốn bánh thành hình dạng như yêu cầu của chủ nhà. Chờ bánh nguội, họ cất vào bao, ngày mai lại đơm ra dĩa đãi khách.
Bánh khét, trắng quá hoặc chín vừa là tùy vào tay nghề của bà thợ. Nhưng chỉ cần ngửi mùi trứng, mùi cốt dừa, mùi mè, mùi bột hòa vào nhau là khách khen hoặc chê món bánh kẹp ấy ngon hay dở.
Tôi là cô bé mười hai tuổi đã theo các bà, các chị “học làm bánh” trong đám cưới của chú thím Út dạo đó.
***
Từ ngày nhà có cô dâu mới thì nhà cũng có luôn một món tài sản mới. Chính xác đó là chiếc xe đạp mini màu đỏ của thím Út được cha ruột tặng để: “Đem về nhà chồng làm chân đi lại và tui chỉ mong chị sui coi con gái tui như con ruột vì nó đã mất mẹ từ hồi mười tuổi.”
Cái xe đạp màu đỏ ấy, mẹ tôi nói vào thời đó có giá lắm, cỡ như chiếc Vision bây giờ đó.
Lời ông sui gái nói trong đám cưới như một sự gửi gắm đầy tin cậy nên thật sự nội tôi thương con dâu Út lắm, không bao giờ xét nét như bao cảnh “mẹ chồng nàng dâu” trên ti-vi hay chiếu.
Lúc ấy, nhà nào có chiếc xe đạp đẹp như vậy chắc cũng giống như bây giờ được sở hữu một chiếc xe máy xịn sò bậc nhất. Màu xe đỏ mới cóng, dáng xe thấp thấp, cái yên màu trắng mới tinh, còn cái ba-ga nhung mềm viền tua rua màu hồng rất xinh xắn.
Từ khi có thím Út thì nhiệm vụ đưa tôi đi học đã có thím lo, mẹ tôi không phải lo nữa. Bởi vì đơn giản, con đường đến tiệm may của thím Út đi ngang qua trường tôi. Thím chở giùm nhỏ cháu, tới cổng trường thì thả xuống. Mẹ tôi từ năm giờ sáng cứ yên tâm ra đồng, chứ không phải gấp gáp vừa đồng áng vừa đưa rước con như mấy năm nay nữa.
Tôi rất thích được thím Út chở đi học vì mỗi lần thả tôi xuống, thím đều dúi vào tay tôi vài tờ tiền kèm câu nói “Út cho bé Ni có tiền ăn bánh đi học nhé”.
Tôi thường ăn cơm no ở nhà, chai nước lọc cũng đã mang theo nên hầu như không bao giờ có “tiền đi học”, nhưng con nít vốn ham tiền nên tôi không ngớt lời cảm ơn thím Út, giúp những bước chân son tung tăng vào sân trường cũng vui hơn. Bởi vì tờ tiền này có thể mua vài ly si-rô đá bào uống với bạn bè hoặc cái bánh tráng dừa chan đường kéo chỉ mà nhâm nhi giòn rụm.
Cũng hơn hai năm thím Út chở tôi đi học cho đến khi tôi có thể tự đi xe đạp được.
Rồi thím Út có em bé, ba mẹ tôi được ông bà nội cho thửa đất nho nhỏ để cất nhà ra riêng. Vì bà nội tôi nói “chị em dâu nấu đầu trâu lủng trã” nên hai đứa con dâu muốn giữ hòa khí thì không thể ở chung nhà.
Nhưng đó là chuyện của người lớn, còn tình cảm của tôi và thím Út không thay đổi. Hàng ngày sau giờ đi học, tôi đều sang nhà nội để ẵm em bé phụ thím Út cho thím rảnh tay mà nấu cơm hay chăm sóc bà nội tôi vì bấy giờ bà đã bệnh nằm một chỗ.
Lần đó nội tôi phải nhập viện cấp cứu. Nhà không đủ tiền. Thím Út đã bán chiếc xe mini màu đỏ ấy để góp vào tiền viện phí cho nội tôi.
Những ngày sau đó thím Út đi chợ, đi mua thuốc cho nội, đi mua kim chỉ, đi giao quần áo cho khách... đều phải đi bộ. Tôi thương thím quá, nhưng dạo đó chú Út tôi nghèo đến nỗi không thể mua lại chiếc xe đạp cho vợ được.
Bây giờ tôi đã học hết lớp tám. Nhà xa trường hơn nhưng chân đã khỏe hơn hồi cấp một rất nhiều. Thương thím Út luôn đi bộ nên tôi liền thưa với cha mẹ rằng sẽ tặng chiếc xe đạp “mái đầm” màu xanh cũ nhèm của tôi cho thím Út, để thím tiện đi lại. Còn tôi, với sức của cô học trò cuối cấp hai thì nhà xa trường bốn cây số có đáng gì.
Cha mẹ tôi tất nhiên đồng ý ngay và còn rất vui mừng vì cô con gái đã thấu hiểu tình cảnh của gia đình. Nhưng chú thím Út tôi thì không đồng ý, rằng con nít đi học phải ưu tiên chứ ai lại đi bộ? Lỡ trễ giờ thì sao? Thím Út còn bảo “Thím có đi bộ chút xíu cũng coi như tập thể dục vậy mà”.
Nhưng tôi cứ năn nỉ thím nhận giùm, vì cái sự “đi bộ chút xíu” tốn thời gian lắm, lỡ lúc đó nội ở nhà muốn đi vệ sinh hoặc muốn uống nước, nội cần thím thì làm sao thím về kịp?
Thế là tất cả vì bà nội nên thím Út chịu nhận cái xe đạp cà tàng của tôi kèm câu “coi như thím mượn nhen, nay mai thím mua xe khác trả bé Ni nhé”.
Tôi đã cuốc bộ đi học gần cả năm dài. Dù nhiều khi cũng có bạn cho “quá giang” nhưng không phải được hoài như vậy.
Vì đi bộ nên tôi phải đi sớm hơn một chút; đoạn đường xa vừa đi vừa học bài nên tự nhiên thuộc làu làu. Sức học tăng lên nhờ những lần đi bộ, học bài và cuối năm đó tôi đạt danh hiệu học sinh giỏi. Do đạt luôn tiêu chuẩn học sinh nghèo hiếu học, tôi được nhà hảo tâm và nhà trường tặng một chiếc xe đạp.
Trời ơi... trường mấy trăm học sinh mà chỉ tặng có năm chiếc xe đạp. Trong đó có một chiếc của tôi. Và trùng hợp thay, nó cũng là màu đỏ.
Ngày tôi bước lên sân trường để nhận xe, những bước chân cứ run lên như muốn khụy xuống vì mừng.
Ba năm cấp ba của tôi, bao người bạn có thể được người nhà đưa đi học bằng xe máy hoặc bản thân họ đi xe máy. Riêng tôi, mười cây số đến trường vẫn trên chiếc xe đạp màu đỏ của năm lớp chín được tặng.
***
Sau này nội tôi bệnh nặng hơn, không ăn uống bình thuờng được, chỉ còn uống sữa. Vệ sinh cũng không tự chủ nữa. Thím Út chính là người ngày ngày đút từng muỗng sữa, thay từng tấm tã cho mẹ chồng.
Mẹ tôi mỗi chiều sang giặt giũ mớ quần áo, mùng mền, lau phòng cho nội thì xem như là hết việc vì mẹ tôi hơn thím cả chục tuổi, chân đã bắt đầu đau khớp.
Rồi bà nội lại thêm chứng “sợ ma” nên cứ đòi riệt con dâu Út phải ngủ chung giường. Trái cau rụng, chiếc lá rơi hay con chim vạc bay ngang, nội đều rúm ró kêu: “Ma đó Út, má sợ...” Thím ôm mẹ chồng dỗ dành, an ủi như dỗ trẻ em vậy.
Thức đêm, lau rửa, chăm sóc từng miếng ăn giấc ngủ cho mẹ chồng phần lớn đều do thím Út lo nên dạo đó, thím gầy rạc, còn chưa đầy bốn mươi kí.
Tất bật vậy nhưng tiệm] may của thím Út càng khá lên, có ba thợ thường trực làm việc, bốn học trò học nghề.
Rồi nội tôi mất sau sáu năm nằm bệnh, tất cả đều được dâu Út chăm sóc sạch sẽ thơm tho.
Tôi đi làm, nhà xa công ti tận ba mươi cây số. Thím muốn cảm ơn tôi đã tặng chiếc xe đạp “làm chân” ngày xưa bằng cách mua cho tôi một chiếc xe máy. Nhưng tôi từ chối vì bản thân thím đã làm điều quá tốt đẹp với bà nội, thì chiếc xe đạp tôi tặng thím có đáng gì.
Huống chi cuộc đời đã tặng lại tôi một chiếc xe đạp khác đẹp biết bao và bây giờ tôi cũng chuẩn bị mua chiếc xe máy “xịn sò” rồi.
Bé Phúc của thím Út bây giờ cũng vào lớp 1, sáng sáng tôi lại chở em đến trường y như ngày đó thím chở tôi.
Trên cung đường mấy cây số từ nhà đến lớp đó, tôi kể cho bé Phúc nghe về ngày xưa: “Cũng con đường này, thím Út từng chở chị đi học, cho tiền ăn bánh để được no mà học giỏi. Nên bây giờ Hai cũng cho tiền cưng nè, nhớ ăn uống đầy đủ mà học giỏi cho cha mẹ vui, đừng mua ba cái đồ chơi lãng phí nhen”.
Thằng bé lớp một cười hihi nhận tiền kèm tiếng hân hoan: “Dze! Phúc hứa là chỉ ăn cơm sườn cho no, uống hột é cho mát thôi, không mua đồ chơi đâu. Cảm ơn Hai.”
Vậy đó, chúng tôi cứ loanh quanh hai chữ “cảm ơn” nhỏ nhặt; nhưng tôi biết, phải có ân nghĩa nhỏ mới nuôi dưỡng tình gia đình lớn mạnh.
Đ.P T.T